Sinds de hype rond airfryers is losgebarsten, moesten andere keukenapparaten zich aanpassen om niet achter te blijven bij de trend die beloofde sneller, makkelijker en – theoretisch – gezonder te koken. Het grote slachtoffer was de traditionele oven, maar inmiddels hebben veel fabrikanten een speciale airfryer-stand aan hun ovenprogramma’s toegevoegd. De vraag is nu: doen ze echt hetzelfde werk?
En het kan wat vreemd klinken, want een airfryer is in essentie gewoon een mini-oven. Heel krachtig, snel op temperatuur, draagbaar en compact, maar uiteindelijk nog steeds een kleine oven. Ze garen het eten door zeer hete lucht vanuit één of meerdere elektrische warmtebronnen te laten circuleren, dankzij een ventilator die zorgt voor een constante luchtstroom en een gelijkmatige verhitting.
De oplettende lezer zal zich afvragen: heeft een gewone oven dan niet ook een ventilator? Klopt; de overgrote meerderheid – eigenlijk zo goed als allemaal – heeft een hetelucht- of ventilatorstand, dat apparaatje achterin dat de baktijd verkort en de warmte door de hele ovenruimte verdeelt.
We zeggen vaak dat de meeste airfryer-recepten zijn aan te passen aan de oven, al is het resultaat niet helemaal identiek. De ventilator van de oven zorgt doorgaans voor wat meer vocht, en het grote verschil tussen beide apparaten is dat airfryers de hitte veel directer over het hele oppervlak van het product aanbrengen, om het effect van frituren na te bootsen. De circulerende lucht werkt dus min of meer zoals hete olie.
Dat gebeurt dan zonder (of met veel minder) vet. Daarom krijg je de beste resultaten met producten die een dun laagje vet hebben – hiervoor zijn oliesprays ideaal – of met gepaneerde of voorgebakken producten waarin al vet verwerkt zit. Dat bevordert de Maillard-reactie.
Waar je op moet letten als je kookt in een oven met airfryer-functie
De precieze details verschillen per merk en model, dus die moet je altijd in de handleiding nakijken. In grote lijnen zijn dit de belangrijkste verschillen tussen beide apparaten:
- De oven heeft meer tijd nodig om voor te verwarmen.
Ovens zijn groter en complexer, waardoor ze meer tijd nodig hebben om goed op temperatuur te komen. Sommige modellen hebben een speciale (snel)voorverwarmfunctie met krachtige hetelucht om dit te verkorten; daar staat dan wel tegenover dat ze meer energie verbruiken.
- De oven heeft een grotere capaciteit.
Dat is het grote pluspunt; airfryers, zelfs de grotere “familieformaten” of modellen met dubbele lade, zijn nog steeds kleiner dan een standaardoven.
- Garen in de oven kost meer tijd.
Door het grotere volume duurt het bakken in een oven meestal wat langer. In het algemeen moet je rekening houden met een paar extra minuten ten opzichte van een losse airfryer op het aanrecht.
- De bakplaat of schaal is belangrijk.
Dit is cruciaal: als je de circulerende lucht zo goed mogelijk wilt benutten, voldoet een gewone dichte ovenplaat niet. De meeste merken leveren een speciaal accessoire voor de airfryer-functie, vaak een diepe roosterplaat of een geperforeerde bakplaat of ovenschaal.
- Minder schudden of omdraaien.
In theorie maakt de airfryer-stand het overbodig om het eten halverwege om te scheppen of om te draaien, iets wat bij gewoon heteluchtbakken en ook bij veel airfryers juist wél wordt aangeraden voor een perfect egaal resultaat.
- Let op de hoogte in de oven.
Kijk altijd in de handleiding welke inschuifhoogte je moet gebruiken voor de airfryer-stand om optimaal en efficiënt te bakken. Meestal is dat in het midden, maar sommige ovens hebben een specifiek niveau dat voor deze functie wordt aangeraden.
- Ovens met zelfreiniging.
Een airfryer schoonmaken is vaak een gedoe; ovens met een ingebouwde airfryer-functie hebben meestal ook een of ander zelfreinigingssysteem. Dat kan pyrolyse, stoom of een andere methode zijn, en maakt het onderhoud een stuk eenvoudiger.
Is het dan de moeite waard om beide apparaten te hebben?
Dat hangt volledig af van de behoeften van je huishouden. Als je nog geen airfryer hebt, maar je gaat je oven vervangen en het nieuwe model heeft een airfryer-functie, dan kun je de aanschaf van een losse airfryer prima overslaan. De grote troef van een aparte airfryer blijft echter hetzelfde: ze is ideaal om in heel korte tijd kleine tot middelgrote porties te bereiden, zonder gedoe en met minder energieverbruik.
Heb je bijvoorbeeld de oven al in gebruik voor een hele kip of een vis uit de oven, en wil je er gezondere “friet” of aardappelpartjes bij serveren, dan is het erg handig om een airfryer op het aanrecht te hebben zodat je beide gerechten tegelijk kunt maken. Het is ook prettig om twee opties te hebben als één van de apparaten kapotgaat of als je kookplaat tijdelijk niet bruikbaar is; airfryers zijn bovendien erg praktisch tijdens een verbouwing of verhuizing. Elke woning zal zelf moeten afwegen of de combinatie de moeite waard is.
