Een amateur metaldetectorist heeft een uitzonderlijke vondst gedaan in de buurt van Market Harborough, in het Engelse graafschap Leicestershire. Onder de grond, vastgegroeid tussen boomwortels, kwam een dikke gouden ring tevoorschijn. De ouderdom bleek verbluffend: het gaat om een torque die rond 1200 voor Christus is gedateerd, dus ongeveer 3.200 jaar oud.
Een uitzonderlijke vondst van 3.200 jaar oud
De vinder, Robert Ward, meldde zijn ontdekking in juli 2024 bij het Portable Antiquities Scheme, het programma van het British Museum dat particuliere archeologische vondsten registreert, zoals de Britse wet voorschrijft. Na een eerste studie bevestigden experts zowel de datering als het uitzonderlijke karakter van het object, dat opvallend goed bewaard is voor zijn leeftijd.
De torque – een woord dat uit het Latijn komt, van torquis, afgeleid van torquere, “draaien” – is gemaakt door goudstaven in elkaar te twisten. Die techniek was niet alleen decoratief, maar gaf de ring ook extra stevigheid. Volgens specialisten is het sieraad waarschijnlijk eerst als riem of heupversiering gedragen en later omgevormd tot halsketting. Dit soort sieraden werd geassocieerd met personen van hoge status en fungeerde als zichtbaar teken van macht binnen gemeenschappen uit de Bronstijd.
Waarde en onzeker toekomst
De officiële taxatie komt uit op 150.000 pond, omgerekend zo’n 175.000 euro. Dat bedrag bepaalt nu het lot van het stuk: als de benodigde som niet op tijd wordt opgehaald, kan de torque de regio verlaten en in particuliere handen terechtkomen.
Campagne om de gouden torque lokaal te houden
Met de deadline van 20 maart in zicht is de Leicestershire Archaeological and Historical Society een inzamelingsactie gestart om genoeg geld bijeen te brengen zodat de torque in het graafschap kan blijven. Het doel is het sieraad op te nemen in de collectie van het Harborough Museum, waar het als onderdeel van het lokale erfgoed voor publiek te zien zou zijn.
Tot nu toe is er ongeveer 127.000 pond verzameld, met steun van organisaties als Art Fund en Arts Council England, aangevuld met bijdragen van lokale groepen. De provincieraad heeft aangegeven de torque aan het museum te willen schenken als de aankoop doorgaat, om zo de band met het gebied waar hij is gevonden te versterken.
De archeologische vereniging benadrukt hoe bijzonder de vondst is. Volgens hen zijn dergelijke ontdekkingen extreem zeldzaam en maken ze integraal deel uit van de geschiedenis van de regio. Tegelijk waarschuwen zij voor het risico dat het object in privécollecties verdwijnt als het benodigde bedrag niet wordt gehaald.
Wettelijk kader en mogelijke scenario’s
De procedure rond dergelijke vondsten valt onder de Treasure Act van 1996. Die wet verplicht vinders om binnen veertien dagen melding te doen van elk object dat mogelijk als “treasure” kan worden aangemerkt. Zodra een vondst officieel als schat wordt erkend, krijgen openbare musea als eerste de kans om het voorwerp te kopen.
Een onafhankelijke commissie stelt de marktwaarde vast, waarbij gekeken wordt naar zeldzaamheid, staat van conservering en historische context. Als een museum tot aankoop overgaat, wordt de financiële vergoeding verdeeld tussen de vinder en de eigenaar van de grond.
Wordt de financiering niet op tijd rondgekregen, dan kan het British Museum zijn voorkeursrecht uitoefenen en de torque alsnog verwerven. Doet het dat niet, dan mag het stuk de vrije markt op en kan het door particuliere verzamelaars worden gekocht.
Wetenschappelijk belang voor de Bronstijd
Naast de juridische en financiële kant heeft de vondst ook grote wetenschappelijke waarde. Onderzoekers van de University of Leicester zullen de torque bestuderen binnen het project “A New History of Bronze”. Dit onderzoek richt zich op de metaalbewerkingstechnieken uit de Bronstijd en op de sociale organisatie van de gemeenschappen in Midden-Engeland.
De regio Leicestershire heeft eerder al grafheuvels, rituele depots en resten van nederzettingen opgeleverd. Die wijzen op complexe samenlevingen die verbonden waren met andere delen van de Britse eilanden en het Europese vasteland. De nieuwe gouden torque kan extra inzicht geven in sociale hiërarchie, vakmanschap en handelsnetwerken in die periode.
